Home » Noodzaak, de brandstof voor verandering

Noodzaak, de brandstof voor verandering

Zonder noodzaak, geen verandering!

Het jaar is bijna voorbij, de jaarplannen voor 2020 (en verder) staan op papier. Wellicht heb je zelf ook doelstellingen gesteld voor het nieuwe jaar of ben je zelfs van plan gewoontes aan te passen. Maar wat is nu die noodzaak voor de verandering? Wat is de noodzaak om het morgen, volgende week of per 1 januari anders te doen? In de praktijk zie ik bij evaluaties van verandertrajecten regelmatig de term noodzaak, of sense-of-urgency op een post-it staan die achteraf klaarblijkelijk niet hoog genoeg was.

Veranderen en het brein

In ons brein wordt gedrag dat vaak genoeg herhaald wordt geautomatiseerd. Het wordt opgeslagen in lager gelegen breindelen. Zo hoeven we niet meer na te denken over hoe je tanden ook alweer poetst, hoe je een boterham smeert, hoe je de pc aanzet of wanneer je in de auto moet schakelen. We doen dingen op een bepaalde manier, dat is veilig voor het brein en levert ons iets op (ook minder effectief gedrag). Immers dit gedrag overleefde je gisteren dus zul je zeer waarschijnlijk het morgen ook overleven als je vandaar hetzelfde doet. Vanuit de overlevingsleer dus heel natuurlijk om dingen hetzelfde te doen want dat is veilig.

Pijn vindt je lichaam niet fijn

Pijn is bedreigend om als mens te overleven. Dit maakt dat de mens vanuit de natuur weg wilt bewegen van pijn. Er zijn zelfs momenten dat je dit letterlijk ziet. Bij een niersteen of hevige weeën zie je dat mensen loopdrang krijgen en niet kunnen zitten of liggen. Ze worden gedwongen letterlijk weg te bewegen van pijn. Pijn vormt dan ook de belangrijkste motivator om iets anders te doen. Als de pijn groot genoeg is stel je verandering niet langer uit. Pijn kun je hier ook lezen als verlies. Als je partner aangeeft dat het zo niet langer kan en dreigt bij je weg te gaan is de kans groot dat dit je motiveert om het anders aan te pakken. Slecht nieuws bij de dokter is vaak de eerste stap om het leven anders in te richten (anders te denken of anders te doen).

Korte termijn fijn – lange termijn pijn

Wij mensen onderscheiden ons van andere zoogdieren door onze neo-cortex. Hiermee kun je vooruit plannen, evalueren en een helikopterview creëren. Ik heb nog nooit een koe in de wei gezien die vooruit plant hoe deze morgen van de wei naar de stal rent, jij wel? Ons oerbrein is dan ook vooral gericht op korte termijn. Vandaag overleven. Dit betekent ook dat plezier, genot van vandaag voor pijn op de lange termijn gaat. Dat zie je terug in het klimaatprobleem en verslavingen. Je weet dat roken en suiker op termijn slecht is, maar als je het vandaag doet is er waarschijnlijk (nog geen probleem). Hetzelfde als druk zijn. Druk zijn levert je vandaag iets op, bijvoorbeeld niet te hoeven nadenken en met jezelf bezig te zijn. Als je dit echter dag in dag uit doet, kun je uiteindelijk opgebrand raken.

Er zijn (NLP) technieken om de pijn naar voren te halen en te vergroten. Dat vergroot tevens de noodzaak. Visualisatie en taal is hierbij de kern. In plaats van de klimaatconferentie te laten zien in Europa zou je beelden kunnen laten zien van de schade die nu al optreedt. Mensen uit die landen laten vertellen wat de gevolgen zijn en het vervolgens nog dichterbij halen door te visualiseren hoe dit in Nederland eruit zou zien. Informatie, verhalen, beelden en verbinding met die beelden (associatie / inleving) creëren noodzaak. Anthony Robbins noemt dit het Dickens pattern. Het Dickens Pattern verbindt pijn met niets doen en consequenties verbinden aan het niet nemen van actie. Je wordt als het ware naar de actie toegetrokken.

Tips om noodzaak te creëren

Taal die noodzaak creëert i.p.v. opties

Gebruik taal die noodzaak creëert en opties uitsluit. Zo kun je tegen jezelf zeggen dat je iets gaat doen in plaats van proberen. Proberen laat een optie open, een excuus voor als het mislukt. Creëer geen zij-wegen voor je zelf en “verbrand alle schepen achter je”, zodat je de nieuwe weg moet inslaan! Eerder schreef ik een artikel over ont-moeten om jezelf minder druk op te leggen. Hier wil je juist druk creëren in termen van “moeten” en niet in opties. Daarnaast kun je je waarheid veranderen door jezelf een ander verhaal te vertellen. Als je rookt vertel je jezelf niet dat je trek hebt in een sigaret maar vertel je je brein dat dit stinkt en dat je die rust en ontspanning op die koude in de winter ook in een warme omgeving kunt ervaren.

Ken de natuur van je brein

Weet dat je brein je op je plek wilt houden, wellicht verzint je mensenbrein (neo-cortex) zelf verhalen om je gedrag te rechtvaardigen (die doet dat ook, of dat gebeurt mij niet). Jij bent niet je gedachten, jij bent niet je brein.

Noodzaak is een voorwaarde om te starten

Stop er geen geld in als het “waarom” niet duidelijk is. Waarom zou je geld in een dieet stoppen als je niet helder is waarom je MOET afvallen? Waarom zou je geld in een verandertraject stoppen als onduidelijk is waarom het anders moet? Kan het morgen en volgend jaar prima op dezelfde manier? Stop dan liever geld in nadenken over de noodzaak (why?).

Visualiseer

Visualiseer pijn met niet bewegen. Hoe ziet je leven of werk eruit als je 10 jaar hetzelfde (geen andere actie) blijft ondernemen. Maak dat nog eens 10x groter, sterker en krachtiger. Zie en voel de consequenties en zie hoe het er over 10 jaar uitziet. Wat is in het hier-en-nu nodig om over 10 jaar niet bij deze plek terecht te komen.

Maak het klein en stel vragen

Stop met het groot te maken, maak het klein. Wat moet je nu anders doen waardoor je volgend jaar om deze tijd dichter bij je doel staat? Welke stap moet je binnen een organisatie vandaag en morgen veranderen om die stip op de horizon in 2020 en 2025 te halen? Wat is de uitdaging als je het morgen niet anders doet? Stel vragen want goede vragen laten het brein zoeken naar antwoorden. Dit zoeken zorgt dat je uit patronen (en gewoontes komt). Wat moet je vandaag doen om over 10 jaar fit te zijn? Welke woorden gebruikt zegt iemand met een gezonde levensstijl tegen zichzelf als hij boodschappen doet? Wat verlies je als de status quo wordt gehandhaafd of wat is de winst van de te dragen last? Wat levert een persoon, team of organisatie op om het op deze manier te blijven doen?

Blijf niet zoeken naar perfectie maar neem actie

Niets doen is ook een keuze! Je kiest dan om hetzelfde te blijven doen en geen verandering te ondernemen. Zoek niet naar de ultieme perfectie. Begin, denk na over noodzaak. Kom je er halverwege achter dat het anders moet, stel dan bij. Launch & Learn. Vertraag (ja dan kost het even wat meer tijd en wellicht geld). Een mislukking zorgt echter voor nog meer financiële schade, en wellicht deuk in motivatie.

Ik gun je succesvolle veranderingen thuis en op het werk. Met dit artikel hoop ik je te inspireren om nog meer na te denken over de noodzaak en het vergroten van noodzaak op het moment dat je iets gaat veranderen. Een goed geformuleerd doel is zeker ook belangrijk maar niets waard zonder noodzaak. Kijk ook eens naar veranderingen die wel lukken. Was daar de noodzaak helder? Of wat is ondernomen om die noodzaak te verhelderen? Vraag eens na binnen je veranderteam of iedereen weet wat het gevolg is als het hetzelfde blijft?

Design vector created by freepik – www.freepik.com

Open chat